Houtwallen helpen koeien bij hitte 

Bij temperaturen boven de 27°C grazen koeien minder en rusten ze meer. Dat blijkt uit een kleinschalig veldonderzoek van Hogeschool Van Hall Larenstein op twee melkveebedrijven in de Noardlike Fryske Wâlden. De voorlopige conclusie: natuurlijke schaduw maakt een merkbaar verschil voor het gedrag en welzijn van melkkoeien.

Minder grazen, meer rusten

Het onderzoek laat zien dat koeien die zelf kunnen kiezen voor schaduw zich anders gedragen bij warm weer dan koeien zonder schaduwopties. Dit sluit aan bij eerdere studies waaruit blijkt dat koeien bij hittestress hun activiteiten beperken om oververhitting te voorkomen.

Opvallend was dat het gedrag per bedrijf verschilde. Op het ene bedrijf konden koeien overdag de schaduwrijke stal in, op het andere niet.

• Zonder staltoegang: koeien graasden meer, maar herkauwden minder.
• Met staltoegang: koeien bewogen meer, graasden minder, maar herkauwden vaker – een belangrijk signaal van welzijn en een goede spijsvertering.

Kansen en obstakels

Uit een aanvullende enquête onder melkveehouders bleek dat veel boeren zich bewust zijn van hittestress. Ze nemen maatregelen zoals ventilatie, extra waterpunten en schaduwplekken in de wei. Boomwallen worden door veel melkveehouders als kansrijk gezien, maar extra werk en aanlegkosten vormen soms een drempel.

Voordelen van houtwallen voor koe én boer

• Minder hittestress: koeien voelen zich prettiger bij hoge temperaturen.
• Gezondere koeien: minder stress betekent minder kans op gezondheidsproblemen.
• Betere herkauwactiviteit: goed voor spijsvertering en gezondheid.
• Potentieel hogere melkproductie: gezonde koeien blijven productief.
• Duurzaamheid: boomwallen versterken biodiversiteit, koolstofopslag en waterbeheer.
• Landschapsbehoud: behoud van het kenmerkende coulisselandschap van de regio.

Bijdrage aan EKO-biodiversiteitsdoelen

Houtwallen en elzensingels passen perfect binnen de EKO-norm: elk EKO-bedrijf beschikt over minimaal 5% natuur- en/of landschapselementen van het kadastraal bedrijfsareaal. Deze elementen – zoals boomwallen, hagen, poelen en bloemenranden – versterken de biodiversiteit op en rond het bedrijf. Zo draagt het verbeteren van koeienwelzijn direct bij aan een rijker en veerkrachtiger ecosysteem.